ย้ำอย่ากลัวการตรวจคัดกรอง ยิ่งพบช้า ยิ่งอันตราย
“มะเร็งเต้านม” ถือเป็นภัยร้ายที่สร้างความสูญเสียอย่างมหาศาลทั่วโลก โดยเป็นมะเร็งอันดับหนึ่งของผู้หญิงในกว่า 157 ประเทศ จากทั้งหมด 185 ประเทศทั่วโลก ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกระบุว่า ในปี 2565 มีผู้ป่วยใหม่ราว 2.3 ล้านคน และมีผู้เสียชีวิตมากกว่า 670,000 คน ส่วนในประเทศไทย ข้อมูลGLOBOCAN Thailand 2022 ระบุว่า มีผู้ป่วยมะเร็งเต้านมรายใหม่ในผู้หญิงไทยกว่า 21,628 ราย คิดเป็นค่าเฉลี่ย 60 คนต่อวัน ความอันตรายของมะเร็งเต้านมคือก้อนมะเร็งในระยะแรกอาจไม่เจ็บหรือไม่แสดงอาการ ทำให้หลายคนพลาดการตรวจคัดกรองตั้งแต่เนิ่น ๆ จนโรคลุกลามและเป็นอันตรายถึงชีวิต วันนี้ พญ.พุทธิพร เนาวะเศษ แพทย์ผู้ชำนาญการด้านศัลยศาสตร์ทั่วไป และศัลยศาสตร์มะเร็งวิทยา ศูนย์เต้านม รพ.วิมุต จะมาชวนทำความเข้าใจเรื่องมะเร็งเต้านมที่ทุกคนควรรู้ พร้อมชี้สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม และแนวทางการตรวจคัดกรองที่เหมาะกับแต่ละคน เพื่อลดความเสี่ยงและเพิ่มโอกาสในการรักษาในทุกช่วงวัย
มะเร็งเต้านม ภัยเงียบใกล้ตัวของผู้หญิงทุกคน
มะเร็งเต้านม (Breast Cancer) คือภาวะที่เซลล์ภายในเต้านมที่ค่อย ๆ เจริญเติบโตผิดปกติจนกลายเป็นก้อนเนื้อมะเร็ง และอาจลุกลามไปยังเนื้อเยื่อใกล้เคียงจนเป็นอันตรายต่อชีวิตได้ โดยปัจจัยเสี่ยงสำคัญคือการเป็นเพศหญิง ซึ่งมีโอกาสเกิดโรคนี้มากกว่าเพศชายอย่างชัดเจน นอกจากนี้ยังเกี่ยวกับอายุที่มากขึ้น, ปัญหาด้านฮอร์โมน เช่น การมีประจำเดือนตั้งแต่อายุน้อยหรือหมดประจำเดือนช้า รวมถึงพันธุกรรม โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านมหรือมียีนผิดปกติ เช่น ยีน BRCA1, BRCA2 อีกทั้งยังเกี่ยวกับผู้ที่มีความผิดปกติที่เซลล์เต้านมบางชนิด เช่น ADH, ALH และ LCIS นอกจากนี้ พฤติกรรมการใช้ชีวิตบางอย่างก็เพิ่มความเสี่ยง ไม่ว่าจะเป็นภาวะน้ำหนักเกิน การดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่ พักผ่อนไม่เพียงพอ และไม่ออกกำลังกาย รวมถึงผู้ที่เคยได้รับรังสีบริเวณทรวงอกก็อาจมีความเสี่ยงมากกว่าคนทั่วไป
เคลียร์ 3 ความเชื่อผิด ๆ เกี่ยวกับมะเร็งเต้านม
พญ.พุทธิพร เนาวะเศษ เล่าว่า “หลายคนเข้าใจว่าเมื่อคลำพบ ‘ก้อน’ ที่เต้านมแปลว่าเป็นมะเร็งทันที แต่ความจริงแล้วต้องผ่านการตรวจคัดกรองจากแพทย์อย่างละเอียดก่อนถึงจะยืนยันได้ เพราะคำว่า ‘ก้อน’ เป็นเพียงคำเรียกรวมของความผิดปกติที่คลำพบหรือเห็นจากการตรวจภาพ ซึ่งอาจเป็นได้ทั้งซีสต์หรือถุงน้ำในเต้านม และเนื้องอกชนิดไม่ร้าย เช่น fibroadenoma อีกหนึ่งความเข้าใจผิดที่พบได้บ่อยคือ การใส่เสื้อชั้นในขณะนอนไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งเต้านมตามที่หลายคนกังวล ส่วนเรื่องสุดท้ายคือ ผู้ชายก็เป็นโรคมะเร็งเต้านมได้เช่นกัน แม้จะพบได้น้อยกว่าผู้หญิงมากก็ตาม”
ก้อนที่ไม่เจ็บ คือสัญญาณมะเร็งเต้านมที่หลายคนมองข้าม
คนส่วนใหญ่มักคิดว่าถ้ามีก้อนที่เต้านมแล้วไม่เจ็บ ก็ไม่น่าอันตราย แต่ในความจริง มะเร็งเต้านมระยะต้นมักไม่เจ็บและไม่มีอาการเด่นชัด ดังนั้นหากพบสัญญาณเตือนเหล่านี้ อาทิ การคลำพบก้อนแข็งที่เต้านมหรือรักแร้ ก้อนที่มีลักษณะขอบไม่เรียบ โตเร็ว หรืออยู่ติดกับผิวหนัง รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของเต้านม เช่น ผิวหนังหรือหัวนมบุ๋ม เต้านมผิดรูป ผิวเต้านมเปลี่ยนแปลงไป หรือมีเลือดและของเหลวผิดปกติออกจากหัวนม ให้รีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยทันทีก่อนมะเร็งเข้าสู่ระยะลุกลาม
ตรวจคัดกรองอย่างไรให้เหมาะกับวัยและระดับความเสี่ยง
การคัดกรองมะเร็งเต้านมเบื้องต้นทำได้ด้วยการคลำเต้านมด้วยตนเอง โดยแนะนำให้ผู้หญิงอายุ 20 ปีขึ้นไปหมั่นคลำเต้านมทุกเดือน เพื่อสังเกตความเปลี่ยนแปลงหรือความผิดปกติที่เกิดขึ้น ซึ่งสามารถเลือกวิธีคลำได้ 3 แบบ ดังนี้
- คลำเป็นก้นหอยหรือคลำตามเข็มนาฬิกา: เริ่มจากหัวนม แล้วค่อย ๆ วนเป็นวงกว้างออกไปให้ทั่วเต้านมจนถึงบริเวณรักแร้
- คลำขึ้น-ลง ตามแนวลำตัว: คลำสลับขึ้นลงให้ทั่วเต้านม ตั้งแต่ฐานเต้าถึงกระดูกไหปลาร้า
- คลำเป็นรูปรัศมีรอบเต้านม: คลำเข้า-ออกจากเต้านมไปยังฐานเต้า แล้ววนรอบให้ทั่วทั้งเต้านม
“สำหรับผู้ที่คลำพบก้อนผิดปกติและผู้หญิงอายุ 40 ปีขึ้นไป แนะนำให้เข้ารับการตรวจแมมโมแกรม ซึ่งเป็นวิธีมาตรฐานในการคัดกรองมะเร็งเต้านมในปัจจุบัน และในบางกรณีอาจตรวจร่วมกับอัลตราซาวด์ เพื่อเพิ่มความแม่นยำ โดยเฉพาะในผู้หญิงที่มีเนื้อเต้านมหนาแน่น ส่วนการตรวจด้วย MRI เหมาะสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น ผู้ที่มียีนผิดปกติหรือมีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านม” พญ.พุทธิพร เนาวะเศษอธิบาย
รักษามะเร็งเต้านมเฉพาะบุคคล เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี
ที่ศูนย์เต้านม โรงพยาบาลวิมุต ทีมแพทย์สหสาขามุ่งเน้นการควบคุมโรคและให้ความสำคัญคุณภาพชีวิตระยะยาว ด้วยแนวทางการรักษาเฉพาะบุคคล (Personalized Treatment) โดยพิจารณาจากระยะของโรค ขนาดก้อน การกระจายของมะเร็ง รวมถึงชนิดของมะเร็งว่าไวต่อฮอร์โมนหรือมีปัจจัยเฉพาะอื่นร่วมด้วยหรือไม่ “การรักษาอาจประกอบด้วยการให้ยาเคมีบำบัด ยาต้านฮอร์โมน ยามุ่งเป้า หรือภูมิคุ้มกันบำบัด โดยในบางรายแพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัด ซึ่งปัจจุบันมีวิธีที่สามารถคงรูปลักษณ์ของเต้านมไว้ได้ เช่น การผ่าตัดสงวนเต้านม หรือการผ่าตัดมะเร็งร่วมกับการตกแต่งเต้านม” พญ.พุทธิพร เนาวะเศษอธิบาย
“ผู้หญิงอย่างเรามีความเสี่ยงมะเร็งเต้านมมาก ดังนั้นอยากให้หมั่นสังเกตและคลำดูความเปลี่ยนแปลงของเต้านมตัวเอง และอย่ากลัวที่จะมาตรวจคัดกรองแม้ยังไม่มีอาการใด ๆ โดยเฉพาะหากคลำพบก้อน แม้อาจจะไม่ใช่ก้อนมะเร็ง แต่ก็ควรมาตรวจให้แน่ใจ เพราะถ้าเกิดพบว่าเป็นมะเร็งเต้านมตั้งแต่ระยะเริ่มต้นก็มีโอกาสรักษาได้ เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว” พญ.พุทธิพร เนาวะเศษ กล่าวทิ้งท้าย
ผู้ที่สนใจปรึกษาแพทย์โรงพยาบาลวิมุต สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่ศูนย์เต้านม ชั้น 4 โรงพยาบาลวิมุต เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 08.00–20.00 น. โทรศัพท์ 02-079-0040 นอกจากนี้ ยังสามารถดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อทำนัดหมายแพทย์ล่วงหน้า หรือเลือกใช้บริการปรึกษาแพทย์ออนไลน์ (Telemedicine) ผ่านทาง Line @vimuttelemed หรือ ViMUT Application เพื่อรับคำแนะนำเบื้องต้นจากแพทย์ได้อย่างสะดวก รวมถึงติดตามผลหลังการรักษาได้อย่างต่อเนื่องโดยไม่ต้องเดินทาง ซึ่งช่วยให้การดูแลต่อเนื่องในทุกขั้นตอน
